Street Law Kazakhstan

«Көше заңы Қазақстан» жобасы – бұл орта мектеп оқушыларына адам құқығын қорғауға бағытталған жоба. Бұл жобаны АҚШ-тағы Джорджтаун Университетінің заң профессорлары іске қосты, онда адам құқығы бойынша эксперименталды интерактивті курс әзірленді. Заң факультетінің студенттері бұл курсты Вашингтонның балалар арасында қылмыс пен балаларға қатысты зорлық-зомбылық деңгейі жоғары, аз қамтылған аудандарда жүргізді және осы жобаның нәтижесінде уақыт өте келе қылмыс деңгейі төмендеді. Жоба АҚШ-тың басқа штаттарында және бүкіл континенттердегі әлемнің 47 елінде жүзеге асырылды.

Қазақстанда бұл жоба алғаш 1998 жылы Каспий университетінің заң оқытушысы Мұхтарова Айжан Қалисқызымен ұйымдастырылып, КазГЛА-да Нагашбай Амангалеевич Шайкеновтың, ҚазГЛА мұғалімдері, орта мектеп мұғалімдері мен заң студенттерінің қолдауымен басталды. Өкінішке орай, жоба қаржыландыру жеткіліксіз болғандықтан 2005 жылы жабылды. Алайда, «Шайкенов студенттерінің қауымдастығы» ҮЕҰ 2019 жылы қажет болғандықтан жобаны қайта жандандыруға шешім қабылдады, өйткені Қазақстанда балалардың 80% -ы отбасылық зорлық-зомбылықтан зардап шегеді, ал 66% -ы мектептерде зорлық-зомбылыққа тап болады.

Бұл жобаның мақсаты – балаларға құқық бұзушылық үшін жауапкершілік жасы сияқты құқықтары мен міндеттері туралы білім беру, зорлық-зомбылық пен қорқытудан қорғау курстарын өткізу. Балаларға біреу оларды қылмыстық немесе орынсыз қатынасқа итермелеуге тырысқанда түсінуге көмектеседі.

Осы жоба өзінің бүкіл өмірінде келесі нәтижелерге қол жеткізді:

  • 5-11 сыныптарға арналған адам құқықтары жөніндегі оқулықтарды қазақ және орыс тілдерінде
  • басып шығару

  • Қазақстанның 14 облысында 1661 мұғалім мен 861 оқушымен адам құқықтары бойынша семинарлар өткізу
  • жыл сайын Алматы қаласының 34 мектебіндегі 1200 оқушыны қазақ және орыс тілдерінде оқумен қамту, оның ішінде LA 155 колониясында 75 кәмелетке толмағандар / 6
  • көше құқығы – Қазақстан бағдарламасына қатысушы мектептер арасында жыл сайынғы ҚР Конституциясы бойынша интерактивті олимпиадалар.

Қазіргі уақытта бұл жобаға қатысуға 5 университет қызығушылық танытып отыр: КИМЭП, AlmaU, ЕТУ, Каспий университеті және NARXOZ. Сонымен қатар, Алматыдағы бес мектеп қатысады: Альянс мектебі, Алматы білім мектебі, ЕТУ лицейі, Зерде, қазақ және орыс тілдеріндегі №81 гимназия мектебі. Бұл мектептерде адам құқығы курсын 1, 2, 3 курс студенттері оқиды. Студенттер жаттықтырушылармен жұмыс істейді және осы бағдарлама барысында оқытушылық шеберлікке ие болады, ал оқушылар материалды ойын барысында көңілді және интерактивті сабақтар арқылы жақсы меңгереді. Балалар 16 тақырып бойынша білім алады, мысалы: «Қоғамдағы мінез-құлық нормалары», «Өмір сүру құқығы», «Барлығының заң алдындағы теңдігі», «Ерлер мен әйелдердің теңдігі», «Кәмелетке толмағандардың жауапкершілігі» және басқалар.

Бұл жобада 7 жылдық тәжірибесі бар мұқият ойластырылған бағдарлама бар және оны бүкіл Қазақстан бойынша заң мектептері мен мектептерінде қолдануға болады.